En Sıcak Konular

Cem Kılıç
Milliyet Gazetesi

Cem Kılıç
3 Temmuz 2017

Kişisel verilerimizi nasıl koruyacağız?



Kişisel verilerimizi nasıl koruyacağız?

Miliyet


Hayatımızda sosyal medya odak noktası haline gelirken kişisel bilgilerimizin güvenliği konusu da daha çok tartışılır oldu. Teknolojinin bilgiyi depolamaktaki gücünün sınırsız olması, bu bilginin kullanılmasının kişilerin özel yaşamının gizliliğini çoğu kez tehlikeye düşürmesi konunun önemini daha da artırdı.

Ülkemizde bu husus uluslararası kaynaklarla birlikte Anayasa’nın Özel Hayatın Gizliliği hükmüyle birlikte özel bir korumaya kavuşturuldu. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle kişisel verinin ne olduğu ve verinin ne şekilde korunacağının yöntemi belirlendi.

Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlanıyor. Hayatımızın büyük çoğunluğunun çalışarak geçtiğini düşünecek olursak, kişisel verilerimizin en çok biriktiği alan işyerlerimiz oluyor.

 

İşlenen veriler çoğalır

İş ilişkisi içinde işçinin kişisel verilerinin nasıl temin edileceği, elde edilen verinin nasıl kullanılacağı ve işçinin verinin kullanılması nedeniyle zarara uğraması halinde bunun tazminini nasıl isteyeceği detaylı olarak düzenlendi.

Çalışanın nüfus bilgileri, ikametgâhı, uyruğu, medeni hali, doğum tarihi, adli sicil kaydı, siyasi görüşü, sağlık raporları, cinsel yönelimi, inanışları, ırkı, etnik kökeni, birtakım derneklere üyelikleri, e-posta yazışmaları kişisel verilerin başında sayılabilir. Kişisel veriler sayılanlarla sınırlı olmayıp gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi kapsamaktadır. Bahsedilen bu bilgilerin işlenmesi sonucu ortaya çıkan yeni bilgiler de kişisel veri oluşturur. Yapılan her işte hangi bilgilerin kullanıldığının ayrı ayrı değerlendirilmesi ve bu bilgilerin kişisel veri olup olmadığının ayrıca tartışılması gerekmektedir.

Kişisel verinin işlenmesinde temel kural kişinin onayının alınması. Bir kişiye ait kişisel veriyi kullanacak veya işleyecekseniz kendisinden önce onay almanız gerekiyor. İşte de aynı kural geçerli. Çalışanın kişisel bilgileri ancak rızası ile kullanılabiliyor ve işlenebiliyor. Ne var ki, iş ilişkisinde işverenin çalışanın birçok verisini kullanması zorunlu. Bu zorunluluk yasaların işverene yüklediği yükümlülüklerden kaynaklanıyor. Örneğin İş Kanunu’na göre işverenler çalıştırdıkları her bir işçi için özlük dosyası düzenlemek ve istendiği zaman bu bilgileri yetkili mercilere vermek zorunda.

 

İstisnalar neler?

Bu gibi durumlara ilişkin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu istisna getirmiş durumda. Eğer kanunlardan doğan bir zorunluluk varsa ya da sözleşmelerin kurulması ve yerine getirilmesi için kişisel veri kullanılması ve işlenmesi zorunlu ise işveren çalışandan onay almadan da bu verileri kullanabiliyor.

Bu nedenle çalışanın işverenin kanuni yükümlülükleri nedeniyle kişisel verilerinin kullanılması için önceden onay almak gerekmiyor.

Örneğin çalışanın özlük dosyasında kimlik bilgileri, iş başvurusu yaparken sunduğu referanslar, ikametgâh, adli sicil kaydı, mezun olduğu okullar,  SGK bilgileri, sağlık raporları, çalışan engelli ise engellilik bilgileri, eski hükümlü ise sicil kaydı, terör mağduru ise durumunu gösterir belgeler bulunuyor. Bu bilgiler tüm yasal bildirimlerde zorunlu olarak kullanılabiliyor.

 

Kötü niyetli kullanılamaz

Kişisel veri, kanunda sayılan kurallara uygun elde edilmiş olsa da dürüstlük kurallarına uygun kullanılmalı, verinin kullanılma amacı dışında veri kullanılmamalıdır.

Örneğin sağlık durumu işe uygunluk için takip edilirken, işle bağlantılı olmayan bir rahatsızlık tespit edilirse bu rahatsızlık çalışanı küçük düşürmek için kullanılamaz. Ayrıca kişisel veri, kullanılma amacı ne ise o amacı gerçekleştirinceye kadar saklanmalı, örneğin iş ilişkisi sona erdiyse, iş sözleşmesinden doğan bir dava veya soruşturma yoksa, SGK ve diğer hukuki yükümlülükler uyarınca da bilgilerin saklanması, kullanılması zorunluluğu sona ermişse, işveren işçiye ait elindeki erileri yok etmelidir.

 

Tazminat hakkı

İşverenler çalışanların bilgilerinin hukuka aykırı olarak kaydedilmesinden ya da kullanılmasından çalışanın bir zararı doğduğunda tazminat ödemek zorunda kalabilir. Bu tazminat yapılan ihlalin ağırlığına göre belirlenir. Ayrıca işverenin kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetmesi halinde Türk Ceza Kanunu’na göre bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alma olasılığı gündeme gelebilecektir.

 

Özel hayata ilişkin soru

İş sözleşmesinde işçinin iş görme borcunu yerine getirmesi için gerekli olan bilgiler onay alınmaksızın kullanılabilir. İşveren çalışanın işe uygunluğunu anlamak için farklı testler yapabilir, testlerin sonuçlarını değerlendirmeye tabi tutabilir ve hatta çalışanın kişilik haklarını ihlal etmemek üzere özel hayatına ilişkin sorular sorabilir. Örneğin çalışana ağır ve tehlikeli bir iş yaptırmak istiyorsa sağlık durumuna ilişkin bilgileri kaydedip, işleyebilir.

 

Özel nitelikli veride onay 

Kanun birtakım verileri özel nitelikli olarak sayıyor. Bu veriler kişilik hakları ile daha sıkı bir bağlantı içinde bulunan, kullanılmasının kişilere daha fazla zarar vereceği düşünülen veriler.  Özel nitelikli kişisel veriler; kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi, diğer inançları, kılık kıyafeti, dernek, vakıf veya sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkumiyeti, güvenlik tedbirleri ile ilgili verileri ve genetik bilgileri. 

Bu bilgilerin kullanılabilmesi için açık onay gerekiyor. Ancak kanunlarda bu bilgilerin kişilerin onayı olmadan kullanılabileceğine ilişkin açık bir hüküm varsa onay aranmıyor. İş mevzuatında bu yönde açık bir hüküm neredeyse yok gibi. Çalışanın rızası olmadan siyasi görüşü ile ilgili herhangi bir bilgi toplanamaz, işveren bunu işin görülmesi için zorunlu kabul etse bile kullanamaz. 




Bu yazı 644 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 17 Ağustos 2019 Doğum borçlanması hakkında her şey
    • 16 Ağustos 2019 Arabulucu sonrası aranız bozulursa...
    • 17 Temmuz 2019 Doğum borçlanması hakkında her şey
    • 16 Temmuz 2019 Arabulucu sonrası aranız bozulursa...
    • 10 Temmuz 2019 Ücret eşitsizliği artıyor
    • 8 Temmuz 2019 Engelli aylığı ve evde bakım parası zamlandı
    • 3 Temmuz 2019 Rekabette yapay zeka ile rol kapacağız
    • 1 Temmuz 2019 Sağlığınızı bozan iş tazminata sebep olur
    • 28 Haziran 2019 Staj hakkında bilinmesi gereken her şey
    • 19 Haziran 2019 Bahşiş ücrete eklenir tazminat hesabına girer
    • 17 Haziran 2019 Toplu sözleşmede yapıcı zemin oluştu
    • 16 Haziran 2019 İşçiye yol izni vermek zorunlu
    • 15 Haziran 2019 İşe yeni başlayan avans izin kullanır
    • 12 Haziran 2019 Üniversite mezununa sağlık 2 yıl ücretsiz
    • 10 Haziran 2019 Fazla çalışma mı primli ücret mi?
    • 9 Haziran 2019 Mevsimlik sözleşmede kıdem ve ihbara dikkat
    • 8 Haziran 2019 'Sandık'ta ne yenilikler var?
    • 7 Haziran 2019 TİSKte başkanın gündemi teknoloji
    • 29 Mayıs 2019 Gecikme değil Niyet önemli
    • 27 Mayıs 2019 İşleri telafi edin tatili uzun yapın
    BİZE ULAŞIN: info@resulkurt.com
    TWİTTER/resulkurt34





    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    13,980 µs