Üretim cephesi ‘savunmaya’ geçti

11 Mart 2026 11:40 tsi
Jeopolitik gerginliği en üst seviyeye çıkaran savaş, iç piyasayı ‘savunma hattına’ çekti. Özellikle petrol ve türevi hammaddelerde fiyat artışı yüzde 20’yi buldu. Bazı plastik hammaddeleri için piyasada yok çekiliyor. Mamul üreticileri maliyet artışlarını

Üretim cephesi ‘savunmaya’ geçti

ekonomim.com

MERVE YİĞİTCAN

ABD-İsrail ile İran arasında dozu artarak devam eden savaş, küresel ticaret dengelerini sarsarken içeride de maliyetleri fırlattı. Özellikle petrol ve türevi hammaddelerde fiyat artışları yüzde 20’yi bulurken, bu durum fiyatları baskılamaya başladı. Sektör temsilcileri hammaddedeki fiyat artışlarının henüz mamul fiyatlarına yansımadığını söylerken, firmaların ‘toz bulutu’ altındaki piyasada temkinli hareket ettiğini vurguluyor; ancak savaş beklenenden uzun sürerse bu durumun enflasyonla mücadeleye negatif katkı yapmasından endişe ediliyor.

Eroğlu: Piyasada toz bulutu var

TOBB Plastik, Kauçuk ve Kompozit Sanayi Meclisi Başkanı Yavuz Eroğlu, plastik hammaddelerinde iki haftalık süreçte yüzde 20’ye yakın bir artış olduğunu söylerken, henüz hiçbir şeyin tam oturmadığını kaydetti. Petrol türevi ürünlerin fiyatlarındaki artışın yanı sıra navlundaki yüksek oranları artışların da büyük sorun teşkil ettiğini anlatan Eroğlu, “Ellerinde stokları olanlar ve pazarda oturmuş firmalar, ani hareketler yapmak yerine elindeki stoklarıyla birlikte birazcık daha bekleyip görmeyi tercih ediyorlar, ani tepkiler vermek yerine. Ancak şu net, piyasada bir toz bulutu var. Fiyatlardaki oynaklığın ne kadarı gerçekçi henüz anlaşılamıyor. Çünkü ekonomide kişilerin doğal bir davranışı vardır; eğer bir risk görürse kendini kapatıyor. Hammaddede satıcılar daha fazla mal satmak yerine, ‘Dur bakalım, bekleyelim, ne olacak, hemen satmayalım’ gibi bir pozisyona girdiler. Dolayısıyla arz da daralmış oldu. Arzın daralmasının bir kısmı aslında beklentiyle alakalı, ‘Daha kötü şeyler olabilir, malımızı satmayalım, bekleyelim’ düşüncesiyle. Bir kısmı da navlunun artması… Bunun sonuçları çok ciddi maliyet artışı getirecek bizim tarafta” diye konuştu. Ancak burada Türkiye için küçük de bir artı olabileceğine dikkat çeken Eroğlu, “Navlun çok arttığı için, pandemi döneminde olduğu gibi, Uzakdoğu’dan Avrupa’ya, bizim rekabet ettiğimiz pazarlara mal gelmesi daha zorlaşıyor. Onların da maliyeti artmış oluyor. Bu da firmaları Türkiye’ye yöneltebilir. Şu anda Türkiye’ye yöneltiyor demek çok erken ama öyle bir potansiyel var” ifadelerini kullandı. Savaşın uzaması halinde bu durumun enfl asyona da etkisi olacağına işaret eden Eroğlu, şu anda belirsizliğin en büyük problem olduğunu dile getirdi.

Koçak: Tedarik sıkıntıları yaşanabilir

Madeni Yağ ve Petrol Ürünleri Sanayicileri Derneği (MAPESAD) Başkanı Tayfun Koçak da, geçen hafta Tüpraş’ın yüzde 30 zam yaptığını aktararak, “Bu ciddi bir zamdı ve beklemiyorduk. O zaman Tüpraş’ın fiyatı 80 dolar civarındaydı. Şimdiki sürece baktığımızda zam olur mu olmaz mı bilmiyoruz çünkü Tüpraş’ın yaptığı zam, uluslararası zamların bir tık üstündeydi. Bu anlamda biz de çok şaşkınız ve ne olacağı konusunda endişeliyiz” dedi. Bu zamları şirketlerin doğrudan fiyatlara yansıtamadığını kaydeden Koçak, “Hammadde üreticisi zammı yansıtabilir ama bizim gibi imalatçılar müşteri kaybı yaşamamak ve müşteriye zarar vermemek için elimizdeki stoklarla siparişleri karşılamaya çalışıyoruz. Umut ediyoruz ki bu savaş uzun sürerse sadece zam değil, ürünlerin tedarikiyle ilgili de sorun yaşanacağından endişe ediyoruz. Küreselde navlun da çok artmış durumda, ithal hammadde getiriciler de fiyatlarını yavaş yavaş artırıyorlar” diye konuştu. “Savaş uzarsa fiyatlar üzerinde baskı oluşabilir” diyen Koçak, “Şu an zam geldi diye hemen fiyatı arttıralım diye bir şey yok firmalarda. Bir geçiş dönemi yaşıyoruz. Bu geçiş döneminde elimizdeki stokları ve siparişleri devam ettiriyoruz. Çünkü olması gereken de bu” ifadelerini kullandı. Koçak, yanı sıra bazı bankaların operasyonun başlamasının ardından faizi artırma pozisyona geçtiğini söyleyerek, “Cumartesi operasyon başlar başlamaz pazartesi hemen birkaç banka faizi artırdı. Yaklaşık 3,5-4 puan kadar faizi yukarı çekenler oldu” diye konuştu.

Önder: Bazı hammaddeler için yok çekiliyor

Züccaciyeciler Derneği (ZÜCDER) Başkanı Burak Önder, İran’a yapılan operasyon sonrası petrol ve plastik hammadde fiyatlarındaki ciddi bir artışı gördüklerini hatırlatarak, “Ve her gün üzerine koyararak bu artış devam ediyor” dedi. Şu an için ciddi bir belirsizliğin olduğunu söyleyen Önder, bazı plastik hammadde türlerinde piyasada yok çekildiğini dile getirdi. Önder, “Sürecin bu şekilde devam etmesi halinde enfl asyonist etkiler artarak devam eder. Aynı zamanda işletmelerin sermaye yani dış kaynak talepleri daha da artar. Ki şu anda finansmanın kalitesi ve erişimi sorunluyken bu işletmeler için önemli bir sorun demek olacak” değerlendirmesinde bulundu. 

Bu haber 2,330 defa okundu.