26 Haziran 2025

Yurtdışından Gönderilen Yabancı İşçilerin SGKya Ne Zaman İşe Giriş Bildirimlerinin Yapılacağı İle İlgili Uygulam

I- GİRİŞ:

 

Yurtdışından Türkiye’ye işçi veya Süpervizör olarak gelenler ile yurtdışında kurulu bulunan herhangi bir kuruluş tarafından Türkiye’ye bir iş için gönderilen işçilerin Soysal Güvenlik mevzuatına göre Türkiye’de çalıştıkları süre zarfında sigortalı olup olamayacakları ve ne zaman bildirilmesi gerektiği ile ilgili olarak bilinmesi gereken önemli bir konudur.

 

Yurtdışından gelen işçilerden kimin sigortalı olması gerektiği, kimin sigortalı olmasına gerek olmadığı hususunda yeterli ve sağlıklı bilgiye sahip olmayanlar, mevzuata aykırı uygulamalar yaptıkları ve bunun sonucunda da idari para cezalarına muhatap oldukları bilinmektedir. 

 

  5510 sayılı Kanunun 6. maddesinin (e) bendine göre, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla; yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye üç ayı geçmemek üzere bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanlar sigortalı sayılmayacaklardır.

                                                           

   Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde sigortalı veya emekli bulunup ülkemize en fazla üç ayı geçememek üzere çalışmaya gelenler sigortalı sayılmayacaklardır. Üç aydan fazla süreyle çalışmaya gelen sigortalılar çalışmaya başladıkları üçüncü ayın dolmasını takip eden günden itibaren sigortalı sayılacaklardır.

 

Yabancı uyruklu işçilerin sigortalılıklarının nasıl olması gerektiği ve bunların ne kadar süreden sonra sigortalı olarak bildirilmesi gerektiği, bu yazımızın konusu olacaktır. 

 

II- Ülkemiz İle Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanmamış Ülke Uyruğunda Olan

     Yabancı  İşçilerin Sigortaya Bildirimleri Şu Şekilde Yapılacaktır:

     

1- Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde sigortalı ya da emekli olup, Ülkemize üç aydan fazla bir süre ile çalışmak için geçici görevli olarak yabancı ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından gönderilenler, çalışmaya başladıkları tarihin üçüncü ayın sonundan itibaren sigortalı sayılacaklardır.

 

  2- Türkiye’ye gelen ve halen çalışmakta olan yabancı uyruklu  işçilerin, 5510 sayılı Kanun’un 6. maddesinin  (e) bendindeki hüküm uyrınca, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye üç ayı geçmemek üzere bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olacakları hükmüne istinaden, üç aylık sürenin dolduğu tarihinden itibaren işverenleri tarafından sigortaya bildirimlerinin yapılması gerekmektedir.

 

III- Ülkemiz İle Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanmış Ülke Uyruğunda Olan

       Yabancı  İşçilerin Sigortalığı:

 

1- Bilindiği gibi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 6. maddesinin (e) bendine göre; yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi nam ve hesabına çalışanlardan, yurtdışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanların sigortalı sayılmayacakları öngörülmüştür.

 

2- 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin (c) bendi hükmü gereği, mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanların 4/a kapsamında sigortalı olacakları belirtilmiştir.

 

3- Ülkemizin diğer ülkelerle imzaladığı ikili ya da çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmelerinde de iki ülke vatandaşlarının karşılıklı olarak diğer ülkede geçici görevli ya da geçici görevli olmaksızın çalışmaları halinde hangi ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olacaklarına ilişkin hükümler bulunmaktadır.

 

4- Ülkemiz ile taraf ülkeler arasında imzalanan ikili ya da çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmelerinde yer alan hükümler uyarınca, yabancı uyruklu kişilerin akit ülkede kurulu bir kuruluş tarafından belirli bir işin icrası amacıyla geçici olarak Ülkemize gönderilmesi halinde, sigortalının kendi ülkesinde çalışıyormuş gibi iş merkezinin bulunduğu ülkenin mevzuatına tabi tutulması kuralı getirilerek mükerrer sigortalılık önlenmiştir.

 

Geldiği ülkenin sosyal güvenlik kurumu tarafından, kendi ülkesinin mevzuat hükümlerine göre sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin sözleşmelerle belirlenmiş formülerleri Sosyal Güvenlik Kuruluna ibraz eden kişiler, ilgili ülke ile aramızda imzalanmış olan sosyal güvenlik sözleşmesinde öngörülen süre ve bu süreye ilave edilecek süre kadar sigortalı sayılmayacaklardır. Geldikleri ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olarak kendi çalışmalarından dolayı aylık alanlar dahil geçici görevli olarak Ülkemizde çalışanlar sigortasız sayıldıkları sürelerin bittiği tarihten itibaren Kanunun 4/a  bendi kapsamında sigortalı olacaklardır.

 

Ancak, ilk görevlendirme süreleri dolduktan sonra işin uzaması durumunda,  geçici görevin uzatılması talebinin sigortalı veya işverence sözleşmeli ülkenin sigorta kurumuna iletilmesi ve bu kurumun talep etmesi halinde, bu talep SGK tarafından sözleşmeler kapsamında değerlendirilerek geçici görevinin uzatılması talebi uygun bulunan kişiler sözleşmede öngörülen uzatma süresince de Ülkemiz mevzuatından muaf tutulmaya devam edilecektir. 

 

Ülkemiz ile yabancı ülkeler arasında imzalanan sosyal güvenlik sözleşmelerinde geldikleri ülkede sosyal sigortaya tabi olduklarını belgeleyenlerin Ülkemizde ne kadar süre ile sigortalı olmayacakları  ekteki tabloda belirtilen süreler dikkate alınarak belirlenecektir.   (1)

 

5- Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde sosyal güvenlik sistemine tabi çalıştığını ya da kendi çalışmalarından dolayı aylık aldığının belgelendirilmesinde bu belgenin yabancı uyruklunun kendi ülkesinin sosyal güvenlik kurumundan alınmış olması ve Ülkemizde bulunan temsilciliğinden (elçilik, konsolosluk, ataşelik vb.) onaylanmış olması gerekmektedir.

 

6- 4817 sayılı Kanunun 4. maddesi gereğince Ülkemizde çalışmaya başlayacak yabancıların çalışmaya başlamadan önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından mutlaka çalışma izni alınması gerekli ve zorunludur.

IV- Sonuç Olarak:

 

1- 5510 sayılı Kanuna göre, Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan  ülkelerde sigortalı ya da emekli olup, Ülkemize üç aydan fazla bir süre ile çalışmak için geçici görevli olarak yabancı ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından gönderilenler, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en fazla üç aya kadar sigortalı sayılmayacaktır. Ancak üç aydan fazla çalışmaya devam ettikleri taktirde Türkiye’de sigortalı sayılacaklarından, işverenleri tarafından sigortaya bildirimlerinin yapılması gerekmektedir.

 

2- Yine 5510 sayılı Kanuna göre, Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi  imzalanmış yabancı bir ülkede kurulu  herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi nam ve hesabına çalışanlardan, yurtdışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanların sigortalı sayılmayacakları öngörülmüştür.

            Yabancı işçi çalıştıran işverenlerin idari para cezası  ile karşılaşmamaları için kanun deki bu kesin hükümlere mutlaka uymaları gerekmektedir.           

Bu yazı 2,027 defa okundu.