En Sıcak Konular

Cem Kılıç
Milliyet Gazetesi

Cem Kılıç
3 Kasım 2013

İşsizlik parasında herkes eşit



İşsizlik parasında herkes eşit

Milliyet


İşsizlik sigortası kapsamında her çalışandan yüzde 1 prim kesiliyor. Ücreti yüksek olan yüksek, ücreti düşük olandan düşük prim alınıyor. Ancak işsizlik maaşı herkese eşit ödeniyor. Çalışırken 2 bin lira alan da, 5 bin lira alan da işsizlik maaşı olarak 747 lira alıyor

 

İşsizlik sigortası uygulanmaya başladığı günden bu yana verdikleri ve vermedikleriyle sürekli tartışılıyor. Hayata geçirildiğinde “çalışanların rüyası gerçek oldu” şeklinde yorumlanan işsizlik sigortasının, işsizler lehine çok da olumlu sonuçlar doğurduğunu söylemek güç. İşsizlik sigortasından yararlanmak, katı kriterler nedeniyle zor.

 

Üst sınır var

İşsizlik sigortasına, çalışanların prime esas kazançları üzerinden yüzde 1 oranında prim ödeniyor. Dolayısıyla ücreti yüksek olan çalışandan yüksek, ücreti düşük olan çalışandan düşük prim alınıyor. Ancak konu işsizlik sigortasından yararlanmaya geldiğinde, işsizlik parası yüksek ücret alan çalışanın aldığı son ücret üzerinden hesaplanmıyor. Çünkü işsizlik parasında üst limit var. Ücreti ne kadar yüksek olursa olsun işsiz kalan kişi işsizlik sigortasından en fazla 747.43 TL para alabiliyor. Dolayısıyla ücreti 2 bin 500 TL olan kişi de, aynı işsizlik parasını alıyor, 5 bin TL olan da...

 

Ödenek sınırı değişmeli

İşsizlik sigortası işsizlerin işsiz kaldıkları dönemde satın alma güçlerinin korunmasını sağlamak üzere kurulmuş bir sigorta kolu. Dolayısıyla çalıştığı dönemde 5 bin TL kazanan kişinin harcama düzeyi ve tüketim alışkanlıkları aldığı ücrete göre şekilleniyor. Bu kişinin işsiz kaldığı dönem içerisinde de aynı satın alma gücünün korunması gerekli. Çalışırken işsizlik sigortasına yüksek prim ödeyenler için ödenecek işsizlik parası daha yüksek olmalı, üst limit yüksek ücret alanlar için daha yüksek belirlenmeli.

 

Ne kadar para birikti?

İşsizlik sigortası fonunda, Eylül 2013 itibarıyla 67.5 milyar TL var. Fondaki para son 4 yılda yüzde 60’dan fazla artmış durumda. Ne var ki, yine bu dönemde işsizlik sigortasından yararlanan işsiz sayısının aynı oranda arttığını söyleyemiyoruz.

 Fon sermayesini Türkiye’nin dış ticaret açığı ile kıyaslandığımızda biriken paranın ne kadar büyük olduğunu görebiliyoruz. Türkiye’nin Eylül 2013 itibarıyla dış ticaret açığı 75 milyar dolar. Yani kaba bir hesapla işsizlik fonunda biriken para, Türkiye’nin dış ticaret açığının neredeyse yarısı kadar. Bu kadar büyüyen fondan çalışanların daha fazla yararlanması kesinlikle yerinde olacaktır.

 

Kaç işsiz yararlandı?

İşsizlik parası alan kişi sayısına bakarsak, işsizlik parasının artması ve daha çok işsizin yararlanması gerektiği düşüncemizin ne kadar yerinde olduğu görülecektir.

 Eylül 2013 itibarıyla sadece 224 bin kişi işsizlik sigortası kapsamındaki hizmetlerden yararlanabiliyor. Bu rakam toplam işsizlerin onda birinden az. İşsizlik sigortası uygulanmaya başladığından bu yana yararlanan kişi sayısı ise 3 milyon 105 bin. Bu rakamlar ülkemizde işsizlik sigortasından yararlanma kriterlerinin oldukça ağır olduğuna işaret ediyor.

 

6 milyar ödendi

 2002 yılının mart ayından itibaren işsizlere ödenek olarak verilen toplam miktar 6 milyar TL. Fonda biriken meblağ gözönünde bulundurulduğunda bu ödeme miktarı oldukça düşük kalıyor. Nitekim resmi rakamlar fonda biriken paranın sadece 10’da birinin işsizlere ödenek olarak verildiğini gösteriyor.

 Dolayısıyla işsizlik fonunda biriken parayı daha fazla işsiz için kullanmak gerek. Bunun için işsizlik sigortasından yararlanma şartları hafifletilmeli, daha çok işsizin işsizlik parası alması sağlanmalı. Elbette yapılacak ayarlama işsizlik sigortasına özendirici nitelikte olmayıp, işsizlerin işgücü piyasasına dönüşünü de engellememelidir.

 

Gençlere özel düzenleme

İşsizlik sigortasından daha fazla kişinin yararlanabilmesi için işgücü piyasasına ilk kez girecek olan gençlerimizin de belirli şartlar dahilinde işsizlik sigortasından yararlanabilmesinin sağlanmasıdır. Şu anki uygulamaya göre, işsizlik sigortası primi ödemeyenler işsizlik parası alamıyor. Yeni bir düzenlemeyle, mezun olmuş ve gelir seviyesi düşük kişilere belirli şartlarla işsizlik parası verilmesi suretiyle daha iyi iş aramaları sağlanabilir. İşe girince bir süre daha fazla prim ödeyerek, ya da işsizlik sigortası fonundan ilk işsiz kaldıkları dönemde yararlandırılmayarak kendileri için harcanan bedelin bir kısmını geri ödeyebilirler.

 

Hassas bir denge

İşsizlik parasının miktarının belirlenmesi ve yararlanma kriterlerinin oluşturulması çok hassas bir konu. İşsizlik parası çok yüksek belirlenirse çalışma eğilimi düşebilir. Düşük olursa birçok kişi verimsiz işlerde çalışmak zorunda kalabilir. Bu hassas denge gözetilerek makul bir miktar belirlenmelidir. Ancak fonda biriken paranın daha çok işsizi kapsayacak şekilde kullanılması mutlaka sağlanmalıdır.


İŞSİZLİK MAAŞI ALMAK ZOR

OECD ülkeleri ile karşılaştırıldığında Türkiye’de işsizlik sigortasından yararlanma kriterlerinin ağır olduğu görülüyor. OECD’nin 2012 yılında hazırladığı rapora göre ülkeler içerisinde işsizlik sigortasından yararlanma kriterlerinin en ağır olduğu ülkeler İtalya, Portekiz ve Türkiye. Üç ülkede de işsizlik sigortasından yararlanabilmek için çok uzun süre istihdam edilmek gerekiyor ve işsizlik sigortasından yararlanmak için gerekli işten ayrılma şartları çok katı.

Türkiye’de işsizlik sigortasından ödenek alabilmek için iş sözleşmesinin işveren tarafından sonlandırılması, yani işten çıkarılmanız gerekli. Kendi istekleri ile işten ayrılanlar yani istifa edenler, evlilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirenler prim ödeme şartlarını yerine getirmiş olsalar bile işsizlik parası alamıyorlar. Bunun dışında işçi iş sözleşmesini, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymaması nedeniyle kendisi sona erdirirse, sadece bu durumda işsizlik sigortasından yararlanabiliyor.


Bu yazı 1,679 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 19 Haziran 2019 Bahşiş ücrete eklenir tazminat hesabına girer
    • 17 Haziran 2019 Toplu sözleşmede yapıcı zemin oluştu
    • 16 Haziran 2019 İşçiye yol izni vermek zorunlu
    • 15 Haziran 2019 İşe yeni başlayan avans izin kullanır
    • 12 Haziran 2019 Üniversite mezununa sağlık 2 yıl ücretsiz
    • 10 Haziran 2019 Fazla çalışma mı primli ücret mi?
    • 9 Haziran 2019 Mevsimlik sözleşmede kıdem ve ihbara dikkat
    • 8 Haziran 2019 'Sandık'ta ne yenilikler var?
    • 7 Haziran 2019 TİSKte başkanın gündemi teknoloji
    • 29 Mayıs 2019 Gecikme değil Niyet önemli
    • 27 Mayıs 2019 İşleri telafi edin tatili uzun yapın
    • 22 Mayıs 2019 Bayram ikramiyesi haftaya hesapta
    • 20 Mayıs 2019 İşten çıkarılan arabulucuya gitsin
    • 15 Mayıs 2019 İşte iyi koşullar herkese yarar
    • 13 Mayıs 2019 Ramazanda çalışma hayatı
    • 10 Mayıs 2019 Farklı uygulama ortadan kalktı
    • 8 Mayıs 2019 Zararın ücretten kesilmesi onaya tabi
    • 6 Mayıs 2019 Dijital çalışma hayatı
    • 29 Nisan 2019 Terfi ettirilmeyen fark ücreti alır mı?
    • 24 Nisan 2019 Meslek hastalığı iş kazasına davet çıkarıyor

    BİZE ULAŞIN: info@resulkurt.com
    TWİTTER/resulkurt34




    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    1,672,447 µs