En Sıcak Konular

Cem Kılıç
Milliyet Gazetesi

Cem Kılıç
21 Ocak 2019

Engelli ve maluller nasıl emekli olacak?



Engelli ve maluller nasıl emekli olacak?

 Engellilerin topluma entegrasyonu için istihdam kotaları var. Ama işverenler yükümlülüklerine tam uymuyor. Bu nedenle engellilere farklı emeklilik koşulları uygulanıyor. Çalışırken malul duruma düşenler için de malullük aylığı var. Ancak ikisi sık sık karıştırılıyor...

Engellilerin istihdam edilmeleri, topluma entegrasyonları açısından çok önemlidir. Bu çerçevede uygulanan istihdam kotaları ve teşvikler engellilerin istihdam edilmelerini kolaylaştırmak amacındadır. Ancak bütün bu teşviklere rağmen, işverenlerin engelli istihdam etme yükümlülüklerine tam anlamıyla uymadıkları görülmektedir. Bu zorluklar nedeniyle engellilere farklı emeklilik koşulları uygulanmaktadır. Yani bu konuda pozitif ayrımcılık söz konusudur. Diğer yandan çalışırken malul duruma düşenler için de, kamuoyunda malulen emeklilik olarak bilinen, malullük aylığı bağlanması hakkı bulunmaktadır. Bu iki konu çoğu kez birbirine karıştırılmaktadır. 

Engelli ne demek?

Engelli emekliliği, vergi indiriminden yararlanma durumuna göre belirleniyor. Yani engellilik durumunun sağlık kurulu raporu ile tespit edilmesi, engellilere hem vergi avantajı sağlamakta, hem de erken emeklilik hakkı tanımakta. Vergi indiriminden yararlanmak ve engelli emekliliği koşullarıyla emekli olabilmek için, Vergi Dairesi veya Mal Müdürlüklerine başvurulması gerekmektedir. Bu başvuru sonrasında “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğe” göre ilgili kişiler sağlık kuruluşlarına sevk edilerek çalışma gücündeki kayıp oranı belirlenmektedir.

Engellinin emekliliği ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre 

Engellilerin emeklilik koşulları 3 kez ciddi anlamda değiştiği için engellinin emeklilik koşulları ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre farklı olmaktadır. 06.08.2003 tarihinden önce sigortalı olmuş ve engelli raporu almış bütün kişiler, engellilik oranı fark etmeksizin 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün primle emekli olabilmektedir. Diğer yandan bu tarih ve sonrasında ilk kez sigortalı olan engellilerin emeklilik koşulları engellilik derecesine göre belirlenmektedir. İlk kez 06.08.2003 ve sonrasında sigortalı olmuş engellilerden;  

- 1. derece engelli olanlar 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün prim ödeme,

- 2. derece engelli olanlar 18 yıl sigortalılık ve 4.000 gün prim ödeme,

- 3. derece engelli olanlar ise 20 yıl sigortalılık ve 4.400 gün prim ödeme koşuluyla emekli olabilmektedir. 06.08.2003 tarihinden sonra, II. ve III. derece engelliler emekli olabilmeleri için kademeli geçiş sonrası belirlenen şartları yerine getirmeli. 

2008 SONRASI ŞARTLAR DEĞİŞTİ

1 Ekim 2008 sonrasında engelli emekliliğinde yeniden değişikliğe gidildi. İlk kez 1 Ekim 2008 ve sonras sigortalı olan engelliler için emeklilik koşulları farklılaştı. 1 Ekim 2008 sonrası engellilik sınıflandırma oranları da değişti. Engellilik oranları 1 Ekim 2008 öncesi %40-60, %60-80 ve %80 üzeri olarak sınıflandırılırken, bu tarihten sonra %40-49, %50-59 ve %60 üzeri oldu. Diğer yandan 1 Ekim 2008 sonrası bütün emekliler için kademeli geçişle emeklilik koşulları yükseltildi. Yani 06.08.2003’teki gibi yalnızca II. ve III. derece engelliler için değil, bütün engelliler için emeklilik koşulları zorlaştırıldı.

Malullük ne demek?

İş kazası veya meslek hastalığıyla meslekte kazanma gücünün veya başka bir sebeple çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybeden kişi malul sayılır. Ancak malullüğe sebep olan rahatsızlığın sigortalılık sonrası gerçekleşmesi gerekir. Malul sayılmak için çalışma gücünün kaybı yanında, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartı var. Dolayısıyla malulen emeklilikte engelli emekliliğine göre daha zor şartlar söz konusu.

Bir kişi malul sayılabilmesi için en az 1.800 gün prim ödemiş olmalı. Eğer 1.800 gün prim ödemesi var ise SGK kişiyi rapor alması için sağlık kuruluşuna sevk etmekte ve raporun sonucu beklenmektedir. Sağlık kuruluşundan gelen raporda çalışma gücü kaybı yanında kişinin başka birisinin sürekli bakımına muhtaç olduğu da tespit edilirse başka bir koşul aranmaksızın malullük aylığı bağlanmakta. 

Fakat gelen raporda böyle bir ibare yoksa ve çalışma gücü kaybının en az yüzde 60 olduğu tespit edilmişse, bu kez 10 yıldır sigortalı olma şartına bakılmaktadır. Malul sayılan kişi eğer en az 10 yıldır sigortalıysa malullük aylığına hak kazanmaktadır. 

Diğer yandan malul sayılan kişi, eğer 4/b’li yani eski adıyla Bağ-Kur’luysa malullük aylığı bağlanması için SGK’ya borcu olmaması şartı da aranmaktadır. Ayrıca malul sayılmak için SGK’ya başvuru yapan fakat 1.800 gün primi olmayan kişiler askerlik, doğum veya yurtdışı borçlanması ile 1.800 gün prim ödeme şartını yerine getirebilmektedirler.

Engelli ve malul farklı

Malullük aylığı ve engelli emekliliği bu nedenlerle farklı şartlara tabidir. Engelli sayılmak için çalışma gücünün en az yüzde 40 kaybedilmesi yeterli. Çalışma gücünü en az yüzde 40 kaybetmiş engellinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre emeklilik koşulları belirlenmektedir. Malulen emekli olabilmek için ise çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmesi ve ayrıca prim ödeme ve sigortalılık şartlarının da yerine getirilmesi söz konusudur. Malullük için malullüğe konu rahatsızlığın sigortalılık sonrası gerçekleşmiş olması da şarttır.



Bu yazı 622 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 19 Şubat 2020 Stajyerlere ödenmesi gereken ücret değişti
    • 17 Şubat 2020 Çeyiz hesabı evlenmeyi düşünenlerin yanında
    • 13 Şubat 2020 Gemi adamlığı hakkında her şey
    • 10 Şubat 2020 Türkiyede sosyal hareketlilik nasıl?
    • 3 Şubat 2020 İşbaşı eğitimi gençlere istihdam kapısını açıyor
    • 29 Ocak 2020 Yarım milyar insan işsizlik kıskacında
    • 27 Ocak 2020 Grev ve lokavt hakkında her şey
    • 22 Ocak 2020 Kamu işçisi ilave tediye bekliyor
    • 20 Ocak 2020 Hukuki helalleşme hakkında her şey!
    • 15 Ocak 2020 İş kazası geçirene SGKnın şefkat eli
    • 13 Ocak 2020 Hastane kapısından dönmek yok
    • 8 Ocak 2020 Mazeret izni nasıl alınır?
    • 6 Ocak 2020 2020de değişen parametreler
    • 2 Ocak 2020 Fazla primler geri alınabilir
    • 31 Aralık 2019 Fazla çalışanlara ya para ya zaman
    • 29 Aralık 2019 Yeni asgari ücretle birlikte neler değişti?
    • 25 Aralık 2019 Küresel eşitlik için daha 100 yıl lazım
    • 23 Aralık 2019 Emekli aylığı için bunlara dikkat!
    • 18 Aralık 2019 Zorunlu arabuluculukta 2 yıllık bilanço
    • 4 Aralık 2019 İş yerinin bir bölümü devredilebilir mi?
    BİZE ULAŞIN: info@resulkurt.com
    TWİTTER/resulkurt34




    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    13,658 µs