En Sıcak Konular

Ahmet Ağar
www.ahmetagar.com

Ahmet Ağar
24 Mayıs 2022

İşyerlerinde Yapılan Normal Ve Diğer Çalışma Şekilleri İle Ödenecek Fazla Mesai Ücretleri



I- GİRİŞ:

4857 sayılı İş Kanun’una göre, işyerlerinde çalışma sürelerine ilişkin usul ve esaslara yer verilmiş olup, yapılacak bu çalışmaların uygulama şekilleri ise, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılmış olan Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.

İşyerlerinde yapılan normal çalışma süreleri, fazla çalışma ve fazla sürelerle yapılan çalışmalar ile gece çalışma şekillerinin usul ve esasları ile fazla çalışmalarda ödenmesi gereken mesai ücretlerinin nasıl hesaplanacağı, bu makalenin konusu olacaktır.

           II- HAFTALIK NORMAL ÇALIŞMA SÜRESİ:

 

            İş Kanunu’na göre, işyerinde çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine bölünerek uygulanır. Yer altı maden işyerlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi, günde en çok 7,5 saat,  haftada en çok 37,5 olarak belirlenmiştir.

 

            Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde 11 saati aşmamak kaydıyla farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir. Turizm sektöründe dört aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.       

 

            İş Kanunu’nda yer alan, çalışma sürelerine ilişkin düzenleme ile iki ayrı şekilde çalışma imkânı bulunmaktadır. Bunlardan birisi, tarafların anlaşması kaydıyla, haftalık normal çalışma süresinin haftanın çalışılan günlerine değişik şekilde dağıtılabilmesidir. Bir diğeri ise, yine tarafların anlaşması ile denkleştirme süresi içinde, haftalık ortalama çalışma süresini aşmadan, işlerin yoğun olduğu veya bir zorunluluğun ortaya çıkması durumunda bazı haftalarda çalışma süresinin normal süresinin üstüne çıkarılabilmesidir.

 

            İşyerlerinde gerektiği zaman bu şekilde esnek çalışma konusundaki anlaşma, iş sözleşmeleriyle işçilerin onaylarının alınması suretiyle olabileceği gibi, işverence hazırlanan iç yönetmelik veya personel yönetmeliği gibi düzenlemelerin işçiler tarafından kabul edilmesi şeklinde veya toplu iş sözleşmesinin yapıldığı işyerlerinde sözleşmeye konulan bir hükümle de mümkün olabilir.       

           

            III- ÇALIŞMA SÜRESİNDEN SAYILAN HALLER:

 

            Bilindiği gibi, normal çalışma süreleri, işçinin işte çalışarak geçirdiği sürelerdir. İş Kanunu’na göre, aşağıda belirtilen hallerde, işçinin işyerinde çalışmadığı süreler de günlük çalışma süresinden sayılmaktadır. Buna göre;

 

1-İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler,

2- İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boşta geçirdiği süreler,

3- İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler,

4- Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler,

5- İşçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan işyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında yolda geçen süreler,

 İşçinin günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.  

 

            IV- FAZLA ÇALIŞMA VE FAZLA SÜRELERLE ÇALIŞMA:

           

            Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle işyerinde fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Çalışma süresine ilişkin 63. madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

 

            Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dâhilinde ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır.

 

4857 sayılı  İş Kanunu’nun 41. maddesi ve bu maddeye istinaden çıkarılan Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin 9. maddesi hükmü uyarınca, işyerinde fazla çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. İşyerinde fazla çalışma yaptırma ihtiyacı olan işverence bu onay her yılbaşında işçilerden yazılı olarak alınması ve işçilerin özlük dosyalarında saklanması gerekli ve zorunludur. Ayrıca işveren, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırdığı işçilerin bu çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenleyerek, imzalı bir nüshasının işçinin özlük dosyasında saklamak zorundadır.  İşçiden yazılı onay alınmadan fazla çalıştırma yapılması durumunda, İş Kanunu’nun 102/c maddesine göre her bir işçi için 450,00 TL. İPC’ye muhatap olunacaktır.

 

Ancak, zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için işçiden onay alınmasına gerek yoktur.

 

Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle işyerinde fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz.

 

            V- İŞ KANUNU’NA GÖRE FAZLA MESAİ ÜCRETİ:

 

İş Kanun’una göre, işçinin haftalık normal çalışma süresi en çok 45 saat olarak belirlenmiştir.  Ancak, ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle işyerinde fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. 63. maddeye göre denkleştirme uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Buna göre;

 

            1-Haftada 45 saatten fazla yapılan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, işçinin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarın % 50’si oranında artırılması suretiyle ödenir.

 

            2- Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle 45 saatin altında belirlendiği durumlarla, yukarıda belirlenen esaslar dâhilinde uygulamanın ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle yapılan çalışmalardır. Fazla sürelerle yapılan çalışmalarda her bir fazla çalışma için verilecek ücret. İşçinin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 25’i oranında artırılması suretiyle ödenir.

 

Fazla çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler ise bir saat sayılır. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamayacaktır.

 

            VI- İŞÇİ İSTERSE, FAZLA MESAİSİNE KARŞILIK OLARAK İZİN 
                  KULLANABİLİR:

 
        
Fazla çalışma yapan işçi, isterse işverene yazılı olarak başvurmak şartıyla, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat 30 dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında ise, bir saat 15 dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

 

İşçi hak ettiği serbest zamanı, 6 ay zarfında işverene önceden yazılı olarak bildirmesi şartıyla ve işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren iş günleri içerisinde aralıksız ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanabilir.

           

            VII- GECE ÇALIŞMASINDA 7.5 SAATİ AŞAN ÇALIŞMALAR:

 

            Çalışma hayatında gece, en geç saat 20,00’de başlayarak en erken saat 06,00’ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönemdir. 

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 69. maddesi gereğince işçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez. Ancak, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yapılabilir. Gece çalışmaları açısından 7,5 saat bir üst sınırdır. 7,5 saati geçen gece çalışmaları haftalık çalışma süresinin 45 saati aşıp aşmadığına bakılmaksızın fazla çalışma sayılmaktadır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 24.05.2011 tarih ve E:2011/24236 K:2011/15142 sayılı kararında "İşçilerin gece çalışmaları günde 7,5 saati geçemez. Bu halde günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da gece çalışmasında 7,5 saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. “ diyerek duruma açıklık getirmiştir.

            VIII- SONUÇ:

 

            1- 4857 sayılı İş Kanunu’na göre, işyerinde çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine bölünerek uygulanır. Haftada 45 saatten fazla yapılan çalışma, fazla çalışma olarak değerlendirilir. Yapılacak her bir saat fazla çalışma için  verilecek ücret, işçinin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarın % 50’si oranında artırılması suretiyle ödenir.

 

            2- Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde 11 saati aşmamak kaydıyla farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.

 

3- Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle işyerinde fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz.

 

4- İşyerinde fazla çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. İşyerinde fazla çalışma yaptırma ihtiyacı olan işverence bu onay her yılbaşında işçilerden yazılı olarak alınması ve işçilerin özlük dosyalarında saklanması gerekli ve zorunludur.

Tüm çalışanlara ve işverenlere sağlıklı ve başarılı çalışmalar dileğiyle.



Bu yazı 86 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 20 Haziran 2022 Çok Tehlikeli İşyerlerinde İşverenlere 3 Yıl Süreyle İşsizlik Sigortası Prim Teşviki Uygulanmaktadır
    • 24 Mayıs 2022 İşyerlerinde Yapılan Normal Ve Diğer Çalışma Şekilleri İle Ödenecek Fazla Mesai Ücretleri
    • 20 Nisan 2022 Tehlikeli Ve Çok Tehlikeli İşlerde Belgesi Olmayanları Çalıştıran İşverenler Ağır Cezaya Maruz Kalacak
    • 28 Mart 2022 Şirketin Ticari Aracını Şirketin İşçisi Olmayan Birisinin Kullanması Durumunda SGK Tarafından Şirkete Ceza Uygul
    • 23 Şubat 2022 İşverenler Tarafından Çalıştırılmak Üzere Yurt Dışına Götürülen İşçilerin Sigortalılığı
    • 25 Ocak 2022 Bazı Mesleklerde Çalışanlara Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirildi
    • 15 Aralık 2021 İşverenlerin, 31.01.2022 Tarihine Kadar E- Tebligat Adresini Almaları Zorunludur
    • 22 Kasım 2021 Ev Hizmetlerinde Çalıştırılanların Sigortalı Olması Zorunludur
    • 31 Ekim 2021 Kısmi Süreli Ve Ev Hizmetlerinde Çalışlar Eksik Günlerini 30 Güne Tamamlayabilirler
    • 4 Ekim 2021 SGKdan İşverenlere Elektronik Tebligat Adresi Alma Zorunluluğu Getirildi
    • 27 Ağustos 2021 5 Puanlık Sigorta Primi İndirimlrinden Yararlanma Şartlarında Yapılan Çok Önemli Düzenlemeler
    • 28 Temmuz 2021 Aylık 75 TL Asgari Ücret Desteği 2021 Ocak Ayından İtibaren Verilecek
    • 14 Haziran 2021 SGKya Olan Borçlar Yapılandırılarak Taksitler Halinde Ödenebilecek
    • 20 Mayıs 2021 Toplu İşçi Çıkarma Hangi Durumlarda Mümkün Olur?
    • 26 Nisan 2021 Kısa Çalışma Ödeneği Süresi Uzatıldı, Bazı İşyerlerinin Nisan ve Mayıs Aylarına Ait
    • 29 Mart 2021 Kısa Çalışma Ve Ücretsiz İzin Süreleri İşçinin Kıdem ve Yıllık İzin Hesabında Dikkate Alınması Gerekir
    • 27 Şubat 2021 51 İl ve 2 İlçede Uygulanan İşverenlere 6 Puanlık İlave Prim Teşviki İndi
    • 25 Ocak 2021 İşveren Tarafindan Ücretsiz İzne Ayıranlara Ödenen Nakdi Ücret Desteği İle Bağ-Kur, İsteğe Bağlı Ve Zorunlu GSS
    • 23 Aralık 2020 Yeni İşçi Alan İşverenlerin Yararlandıkları Bazı Sigorta Prim Teşviklerinin Süreleri Uzatılmıştır
    • 20 Kasım 2020 Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması İmkanı Getirdi
    BİZE ULAŞIN: info@resulkurt.com
    TWİTTER/resulkurt34




    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    12,216 µs